Plezier, ellende, rationaliteit en gevoel.

Een paar dagen geleden heb ik na zitten denken over de tijd dat we moeten wachten in ons leven. Op dit moment groeit er een hersenspinsel in mijn hoofd dat hieraan gerelateerd is. Mijn standpunt wat betreft wachten was dat we de tijd die we vaak als verloren beschouwen eens wat vaker met een positieve bril moeten gaan bekijken. Per slot van rekening is het leven al zo kort en hebben we in onze snelle maatschappij nu eenmaal met wacht tijd te maken. Of we willen of niet, er zijn gewoon momenten waarover we niet zelf regie hebben. Door die tijd wat positiever aan te vliegen kunnen we er met z’n allen profijt van hebben.

Op dit moment reis ik terug van een gezellige jaarwisseling die ik in het mooie Boxtel heb mogen ervaren. We hebben het rustig gehouden, maar zeker zeer gezellig. Het was een flink plezierige tijd en dat is dan ook waar ik over na heb zitten denken:

“Hoe zit het met plezier?”

Waarschijnlijk zijn er al tal van (pseudo) wetenschappelijke artikelen over geschreven, maar ik heb er nog nooit zelf in de diepte over nagedacht. Hoe zit het eigenlijk met plezier? Waarom hebben we soms wel plezier en op andere momenten juist niet? Heb ik zelf controle over de plezierige momenten in mijn leven en hoe zit het met de minder plezante momenten?

Eigenlijk heb ik het gevoel dat iedereen ook wel minder goede momenten moet beleven. Het lijkt mij onmogelijk om momenten van plezier te ervaren wanneer je nog nooit slechte momenten hebt meegemaakt. Hoe moet je anders een oordeel kunnen vellen of een moment leuk of juist niet? In de afgelopen paar maanden ben ik zelf door een aardig donker dal gegaan, en ik merk dat op het moment de donkere wolken bijna helemaal opgeklaard zijn. De zon schijnt weer en dat voelt erg goed. Het lijkt wel alsof de leuke zaken in het leven opeens nog mooier zijn. Is dat ook zo – vraag ik me dan af? Kunnen mensen die zwaar negatieve ervaringen hebben meegemaakt ook meer genieten van mooie momenten in het leven? Beleven die geneugten intenser dan mensen met minder nare ervaringen?

Als dat zo is dan ben ik benieuwd naar wat wijsheid is. Is het dan goed om een tijd van donkere wolken mee te maken? Dit om er voor te zorgen dat je de plezierige momenten nog mooier kunt ervaren? Of is het zo dat mensen door negatieve situaties juist meer ‘littekens’ krijgen en daardoor met een minder positieve naar de mooie zaken in het leven koekeloeren? Op zich lijkt het me dat dit erg afhankelijk is van je eigen instelling. Als iemand zich echt helemaal uit het veld laat slaan door een of meerdere negatieve situatie(s) dan kan het nog wel eens moeilijk zijn om het plezier in het leven terug te vinden. Als je je er echte van bewust bent dat een negatief moment in je leven toch in de meeste gevallen wel eindig zal zijn, en er meestal toch wel weer leuke momenten op volgen dan denk ik dat dit de beste keuze is. Voor mij heeft het in ieder geval gewerkt om de pijn en ellende te accepteren en gewoon over me heen te laten komen. Ik heb dan ook geprobeerd om de ellende met volle teugen op te nemen – even weten dat je in een belabberde situatie zit waar je op dat moment niets anders aan kunt doen dan deze uit te zitten. Emotioneel gezien voel je je ellendig, maar rationeel gezien weet je dat de zonnestralen wel weer terug gaan komen. Er zo op terugkijkend ben ik er achter gekomen dat deze insteek voor mij heeft gewerkt. Ik ben terug uit he dal en voel me mentaal sterker dan voorheen, en ben meer bewust met mijn leven bezig dan ooit van tevoren. Het lijkt eigenlijk wel alsof ik de zoveel fasen van een rouwproces heb moeten doormaken en er steviger uit ben gekomen.

Vanuit het bovenstaande denk ik dan ook dat je gewoon zaken soms los moet laten en met de stroming mee moet deinen. Go-with-the-flow om het maar even in een algemeen bekende term uit te drukken. Tijdens een nare periode bieden zich altijd wel moment of handvaten aan waarmee je de kant van de woeste rivier binnen reikwijdte kunt krijgen en met het herbouwen van je bestaan kunt gaan beginnen. En dan wordt het mooi. Je weet wat het is om in het koude water te liggen en de mooie zonnestralen voelen dan extra goed aan.

Om er van te leren, denk ik dat het niet handig is om nare gebeurtenissen weg te drukken in een donker hoekje van ons geheugen, te verdrukken en er nooit meer over na te denken. Het lijkt me wijs om het af en toe te gebruiken als hulpmiddel om actuele situaties die we tegenkomen te staven te staven op vrolijkheid en plezier. Per slot van rekening hebben wij westerlingen vaak de neiging om op zaken direct een negatieve stempel te zetten. Ondanks dat ik me er ook wel eens op betrap vind ik dit waanzin wanneer ik het vergelijk met hoe mensen in andere culturen in het leven staan. Dus waarom zouden we onze minder leuke ervaringen dan niet gebruiken om het leven van ons zelf wat mooier te maken?

“Maar hoe zit het eigenlijk met situaties waarop je zelf geen grip hebt? Stel je voor dat je in een slechte situatie komt waar totaal geen verandering in zichtbaar is? Wat dan?”

Hoe naar ik het ook vindt, het is simpelweg zo dat er een grote groep mensen zijn waar het leven niet plezierig voor is. De meeste van ons moeten zich eigenlijk gewoon gelukkig prijzen dat we niet in hun schoenen staan. Zo zijn er mensen met ongeneselijke ziektes die of een pijnlijk leven moeten lijden of zelfs nog maar kort te leven hebben. Ook zijn er mensen in gebieden waar oorlog heerst of bepaalde bevolkingsgroepen onderdrukt worden en zodoende in erbarmelijke omstandigheden moeten leven of zelfs maar moeizaam in leven kunnen blijven. Hoe zit het met die situaties?

Het is eigenlijk helemaal niet voor te stellen. We hebben simpelweg te weinig besef van hoe het voelt om in permanente angst te moeten leven. Of te leven zonder vooruitzichten. Wat zouden we dan voelen? Hoe zouden deze mensen hun leven dragelijk maken? Het voelt gewoon luguber om er over na te moeten denken. Eigenlijk krijg ik er hetzelfde gevoel bij dat ik heb wanneer van die horrorfilms op televisie zijn. Die van het kaliber waar mensen in onnatuurlijke, inhumane en levensbedreigende situaties terecht komen. Het liefst kijk ik er niet naar omdat het niet mijn idee van een goede tijd is om mijn gedachten met zulke negatieve denkbeelden te vullen. Maar om even terug te komen op real-life situaties: Er zijn twee soorten mensen, die er juist wel of niet mee om kunnen gaan. Sommige mensen kunnen het helemaal niet aan en zetten er vroegtijdig een punt achter. Anderen kwijnen weg in zelfmedelijden. Toch is er ook een groep mensen die het op de een of andere manier voor elkaar krijgen om hun onvoorstelbare last met geheven hoofd te dragen. Ondanks dat we nooit kunnen weten hoe we zelf in hun situaties zouden reageren heb ik daar persoonlijk erg veel respect voor.

Maar hoe doen ze dat eigenlijk? Waarom doen ze dat wat ze doen en waar halen ze de kracht vandaan? Dit zijn volgens mij de vragen waar het om gaat. Vooral de vraag waar ze de kracht vandaan halen vind ik ontzettend intrigerend. Om maar gewoon ergens te beginnen probeer ik even wat uit. Zou het kunnen dat ze de kracht vinden in een sterk vertrouwen in rationaliteit of in (naar buiten gericht) gevoel? Om eerst met het gevoel te beginnen. Ik noem het hier heel expliciet naar buiten gericht gevoel. Ik verwacht bijvoorbeeld dat mensen die primair op hun eigen gevoel gericht zijn – en de kracht niet halen uit spiritualiteit of religie (ook gevoel) – wel eens meer weg kunnen kwijnen dan mensen die juist wel hun vertrouwen richten op externe zaken. Eigenlijk bedoel ik hier vooral de manier waarop mensen in het leven staan. Geloven ze ‘echt’ ergens in dan zal dit zeer zeker bijdragen aan de wijze waarop ze met lasten om kunnen gaan. Dit geloven kan natuurlijk ook in de kracht van hun eigen lichaam zijn, of in de noodzaak om meer te betekenen voor de mensen die hun dierbaar zijn. Zelfs als dat in hun eigen nadeel werkt.

Daarnaast hebben we nog de rationeel ingestelde individuen. Hoe kijken mensen vanuit rationaliteit naar nare situaties? Eigenlijk denk ik dat ook hier geldt dat des te meer iemand vertrouwt in rationaliteit, des te beter deze om kan gaan met nare situaties in het leven. Per slot van rekening kan vanuit rationeel denken eenvoudig besloten worden of het nog de moeite waard is om ergens voor te vechten of om het op een eervolle wijze te ondervinden. Het gaan wegkwijnen bij nare gebeurtenissen kan niet gemakkelijk gerationaliseerd worden.

Uiteraard zijn mensen niet louter voelend of rationaliserend. In elk van ons schuilt wel een mooie cocktail van deze twee ingredienten. Hier vanuit denk ik ook dat het kunnen dragen van ernstige problemen vooral te maken heeft met hoe intens een individu op een van deze twee eigenschappen leunt. Hij of zij kan er dan beter op terugvallen, alsof het een rots in de kolkende watermassa is. Uiteraard kan ik het niet hardmaken, maar mensen die wat meer gemiddeld zijn in de mix van gevoel en rationaliteit hebben hier misschien wel meer moeite mee.

Naja. Ik ben er nog niet helemaal over uit of het bovenstaande klopt. Wel ben ik er achter gekomen dat het voor iedereen een mooi gedachte experiment kan zijn om na te gaan hoe je zelf in het leven staat. Hoe reageer jij wanneer je nare situaties overkomen of wanneer je in situaties komt zonder uitweg. Hierover nadenken kan geen kwaad, is juist gezond en leert je waarschijnlijk ook de mooie zaken in het leven juist meer waarderen.

Veel plezier en nu snel aan het huiswerk. 🙂

Advertisements

One response to “Plezier, ellende, rationaliteit en gevoel.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s